Inzetbaarheid in de context van de demografische veranderingen

Vooruitzichten in de Europese spoorwegsector

Europa wordt momenteel geconfronteerd met een demografische evolutie die zich o.a. vertaald in een vergrijzing van de bevolking en een dalend geboortecijfer. Dit heeft zijn weerslag op economische en sociale activiteiten binnen de gemeenschap. Ook in de Europese spoorwegsector zet deze trend zich door. Het aantal oudere spoorwegwerknemers neemt gestadig toe terwijl de instroom van nieuwe werknemers wegens de krapte op de arbeidsmarkt te traag verloopt. Alles wijst er op dat deze evolutie zich ook de komende jaren zal verder zetten.

De partners in de Europese Sociale Dialoog voor de spoorwegsector zijnde CER, EIM (voor de werkgevers) en ETF (werknemers) hebben een project opgestart met als thema “Inzetbaarheid in de context van de demografische veranderingen”. Bedoeling van het project is de impact te onderzoeken van deze evolutie binnen de spoorwegsector en op basis van op de praktijk gebaseerde voorbeelden een aantal aanbevelingen te formuleren. Aanbevelingen die een leidraad kunnen zijn om tot mogelijke oplossingen te komen voor deze problematiek. Dit project verloopt in samenwerking mat EVA (de Europese Academie voor milieuvriendelijk transport gevestigd in Berlijn die werd belast met de logistieke omkadering en de uitwerking van het project) en wordt mee gefinancierd door de Europese Unie.

Om dit project in goede banen te leiden werd een sturingscomité (bestaande uit 8 leden) opgericht met vertegenwoordigers van de Europese sociale partners en EVA. Acod-cgsp maakt deel uit van dit sturingscomité. Dit sturingscomité kwam een eerste keer samen in Brussel op 10 februari 2010. Een vragenlijst werd opgesteld en verstuurd naar de bij de sociale partners aangesloten organisaties. In deze vragenlijst werd gepeild naar de leeftijdsstructuur en de daar aan verbonden tewerkstelling in de ondernemingen, het HR-beleid op het gebied van de inzetbaarheid van werknemers en de maatregelen die werden genomen om de inzetbaarheid van werknemers te verbeteren. Eind juli hebben een 30-tal organisaties (spoorwegondernemingen en vakbonden) deze vragenlijst teruggestuurd, goed voor een vertegenwoordiging van meer dan 600.000 spoorwegmensen. Uit de eerste resultaten blijkt dat spoorwegmensen met een leeftijd tussen 50 en 54 jaar de grootste groep uitmaken.

In een volgende fase werd een werkgroep (24 leden) samengesteld waarin volgende thema’s aan bod kwamen: aanwervingen, opleidingen, gezondheid en arbeidsomstandigheden. Deze werkgroep kwam 3 maal samen ( in april en juli te Berlijn, in mei te Brussel ). Aan de deelnemers van de werkgroepen werd gevraagd een overzicht te geven van maatregelen in hun organisatie genomen betreffende één van de thema’s. Verschillende onderwerpen kwamen aan bod: projecten gezondheid op het werk, interne aanwervingen, opleidingsprogramma’s, stressfactoren, risicoanalyse, deeltijds werken, maatregelen eindeloopbaan, investeringen in personeel…

Tijdens deze werkgroepen kwamen ook een aantal experts aan bod. Dr. Torsten Christen, van het Europese Directoraat-generaal Arbeid, Sociale Zaken en gelijke kansen gaf een uiteenzetting over de strategie “Europa 2020”. Het is de bedoeling van de EU om tegen 2020 75% van de bevolking met een leeftijd tussen 20 en 64 jaar aan het werk te krijgen, het aantal vroege schoolverlaters met 10% te verminderen en er zorg voor te dragen dat 20 miljoen Europese burgers minder risico lopen om in de armoede terecht te komen. Robert Anderson van de European Fondation Dublin verklaarde dat de vroege uittreding van oudere werknemers uit het arbeidsproces leidt tot een groot verlies aan know-how . Daarom is het aangewezen, om economische redenen, werknemers langer bij het arbeidsproces te betrekken. In 2030-35 zal het aantal werknemers met een leeftijd tussen 55 en 64 1 op 2 bedragen tegenover 1 op 4 nu. Volgens Urs-Peter Ruf van het Duitse onderzoekscentrum TBS NRW zal in 2050 wereldwijd het aantal mensen met een leeftijd boven de 60 jaar hoger zijn dan met een leeftijd onder de 14 jaar.

Op 7 oktober gaat in Brussel de finale conferentie van het project door. Op deze conferentie worden, in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de EU, de definitieve resultaten van de enquête en de bevindingen van de werkgroepen bekendgemaakt.

Rudy Verleysen